ỨNG DỤNG CỦA TINH DẦU BẠC HÀ (PEPPERMINT ESSENTIAL OIL)

Việt Nam có nguồn tài nguyên thực vật rất phong phú và đa dạng, nhiều loài thực vật được coi là nguồn dược liệu quý. Tìm kiếm và đánh giá các hoạt chất có hoạt tính sinh học từ thực vật là hướng nghiên cứu tiềm năng trong việc tạo ra các sản phẩm chăm sóc sức khỏe con người. Trong đó, bạc hà là một trong những loại cây có tiềm năng lớn đang được khai thác và ứng dụng. Bạc hà (Mentha arvensis L.) hiện đã được trồng nhiều tại Việt Nam, dùng làm nguyên liệu sản xuất tinh dầu phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Hãy cùng AROMA tìm hiểu về tinh dầu bạc hà nhé!

Tổng quan về cây bạc hà và tinh dầu của nó

Tên khoa học: Mentha arvensis L., Lamiaceae (họ Hoa môi).

Thành phần hóa học: Tinh dầu (menthol 65‑85%, iso-menthon, piperitenon oxide, carvon…), flavonoid (acacetin, eriocitrin, rutin, linarin…) và acid phenolic (acid rosmarinic, lithospermic).

Nguồn gốc: Cách đây khoảng 2000 năm, cây bạc hà được con người biết đến và sử dụng. Có nguồn gốc từ vùng Địa Trung Hải châu Âu và dải Tây Á, hiện nay đã được trồng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Lá bạc hà có chứa nhiều tinh dầu, trong đó thành phần chính là menthol (65-85%). Tinh dầu bạc hà có màu vàng nhạt hoặc không màu, mùi thơm dễ chịu, vị the mát. Với nhiều đặc tính như mùi thơm dễ chịu, khả năng kháng khuẩn tốt, chống viêm,... tinh dầu bạc hà ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nước hoa, công nghiệp dược phẩm và thực phẩm.

Ứng dụng của tinh dầu bạc hà trong ngành thực phẩm:

Làm hương liệu: Tinh dầu bạc hà có tác dụng làm tăng hương vị và kích thích vị giác của thực phẩm. Mùi thơm the mát của tinh dầu bạc hà giúp cho thực phẩm trở nên hấp dẫn hơn, kích thích người ăn ngon miệng hơn. Ngoài ra, tinh dầu bạc hà còn có tác dụng làm giảm mùi hôi của thực phẩm, giúp thực phẩm trở nên thơm ngon hơn.

Một số ứng dụng của tinh dầu bạc như trong sản xuất bánh kẹo, kem, nước giải khát, các món ăn mặn:

Giúp tiêu diệt vi sinh vât gây hư hỏng thực phẩm: Tinh dầu bạc hà chứa các hợp chất menthol, carvone, linalool,.... có hoạt tính kháng khuẩn tự nhiên chống lại nhiều chủng vi sinh vật như vi khuẩn E. coli, Salmonella, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis,... Nhiều báo cáo đã cho thấy tinh dầu bạc hà có thể duy trì đặc tính kháng khuẩn ở nhiệt độ đến 70°C và có thể kéo dài tính năng trong 24 tháng nếu được bảo quản đúng cách. Nó có thể tiêu diệt Aspergillus ochraceues trong vòng 30 phút, Penicillium oryzae trong vòng 15 phút, Penicillium Digitatum và Aspergillus alternata trong vòng 10 phút. Đây là những vi sinh vật gây hư hỏng chính trong thực phẩm. Chúng có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm ngộ độc thực phẩm, tiêu chảy, đau bụng và thậm chí tử vong. Do đó, tính năng kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà giữ vai trò quan trọng trong thực phẩm. Ngoài ra nó còn có độc tính tối đa đối với nấm mốc và nấm men trong khoảng pH 4,5–7,5.

Chất chống oxy hóa tự nhiên trong thực phẩm: Sự hiện diện của các hợp chất có trong tinh dầu đặc biệt là menthol giúp bảo quản thực phẩm, kéo dài thời gian sử dụng. Vì có nguồn gốc tự nhiên, an toàn với sức khoẻ nên nó được sử dụng thay thế cho các chất chống oxy hóa tổng hợp có thể gây ung thư như BHT (Butylated Hydroxytoluene), BHA (Butylated Hydroxyanisole),...

Kéo dài thời gian lưu trữ rau củ quả: Tinh dầu bạc hà cũng có thể được sử dụng làm chất ức chế nảy mầm an toàn, nhằm duy trì chất lượng thực phẩm của nguyên liệu sau thu hoạch mà vẫn thân thiện với môi trường.

Ứng dụng của tinh dầu bạc hà trong dược phẩm

Giảm đau, chống viêm: Tinh dầu bạc hà có tác dụng giảm đau hiệu quả, đặc biệt là đau cơ và khớp. Chúng hoạt động bằng cách kích thích các thụ thể lạnh trên da, giúp giảm đau và viêm.

Kháng khuẩn, chống nấm ngứa: Tinh dầu bạc hà có thể giúp ngăn ngừa nhiễm trùng do vi khuẩn và nấm gây ra. Một nghiên cứu được công bố đã cho thấy rằng tinh dầu bạc hà có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn Staphylococcus aureus, một loại vi khuẩn gây nhiễm trùng da và đường hô hấp. Một nghiên cứu khác cũng đã chứng minh hiệu quả ức chế sự phát triển của nấm Candida albicans - một loại nấm gây nhiễm trùng nấm ngứa.

Kích thích tiêu hóa: Các thành phần trong tinh dầu bạc hà giúp thư giãn các cơ trơn trong đường tiêu hóa, giúp thức ăn di chuyển dễ dàng, làm tăng tiết dịch tiêu hóa, giúp tiêu hóa thức ăn hiệu quả hơn, giảm đầy hơi và khó tiêu.

Ngoài ra tinh dầu bạc hà còn có các tác dụng khác như: Giúp cải thiện khả năng tập trung và trí nhớ, giúp làm mát cơ thể, giúp giảm đau đầu, giúp cải thiện sức khỏe răng miệng,...

Ứng dụng trong sản xuất mỹ phẩm, nước hoa

Kem dưỡng da: Tinh dầu bạc hà giúp làm mát và thư giãn da, da trở nên mềm mại và mịn màng hơn.

Sữa rửa mặt: Hỗ trợ làm sạch da, loại bỏ bụi bẩn và bã nhờn.

Dầu gội đầu, sữa tắm: Làm sạch da đầu, giảm gàu và ngứa là một trong những ứng dụng quan trọng của tinh dầu bạc hà trong sản xuất dầu gội, sữa tắm,...

Son môi: Khi bổ sung tinh dầu bạc hà vào son, menthol trong tinh dầu bạc hà sẽ kích thích các thụ thể lạnh trên da, tạo cảm giác mát lạnh và sảng khoái. Điều này có thể giúp giảm kích ứng da và làm dịu môi bị khô, nứt nẻ. giúp dưỡng ẩm và làm mềm môi.

Mỹ phẩm trang điểm: Tinh dầu bạc hà có chức năng giữ lớp trang điểm lâu trôi hơn. Menthol trong tinh dầu bạc hà sẽ kích thích các thụ thể lạnh trên da, khiến các lỗ chân lông co lại. Điều này có thể giúp ngăn ngừa lớp trang điểm bị trôi do dầu thừa và mồ hôi.

Nước hoa, xịt phòng, nến thơm: Giúp khử mùi tạo hương thơm thư giãn.

Những lưu ý khi dùng tinh dầu bạc hà trong thực phẩm:

Hàm lượng sử dụng: Tinh dầu bạc hà được sử dụng theo quy định của Bộ Y tế. Tùy theo mục đích sử dụng mà tinh dầu được quy định ở các các thông tư khác nhau như Thông tư 06/2011/TT-BYT về quản lý mỹ phẩm, Thông tư 24/2019/TT-BYT về quản lý phụ gia thực phẩm,... Sử dụng tinh dầu bạc hà với hàm lượng vượt quá quy định có thể gây ra các tác dụng phụ như kích ứng da, mắt, đường tiêu hóa, hô hấp,...

Lựa chọn tinh dầu bạc hà chất lượng: Tinh dầu bạc hà chất lượng cao phải được chiết xuất bằng phương pháp chưng cất hơi nước, có chứa hàm lượng menthol cao (>50%) và không có tạp chất.

Pha loãng tinh dầu bạc hà trước khi sử dụng: Tinh dầu bạc hà nguyên chất có thể gây kích ứng da và mắt. Do đó, cần pha loãng tinh dầu bạc hà trước khi sử dụng trực tiếp lên da hoặc bôi lên mắt. Nếu tinh dầu bạc hà dính vào da hoặc mắt, cần rửa sạch ngay lập tức với nước.

Chống chỉ định: Cần tránh sử dụng tinh dầu bạc hà cho phụ nữ mang thai và cho con bú. Không dùng cho trẻ sơ sinh vì menthol có thể ức chế hô hấp, gây ngạt thở.

Bảo quản: Tinh dầu bạc hà có tính chất không bền nhiệt, nó bắt đầu bị phân hủy ở nhiệt độ 60°C và sẽ bị phân hủy hoàn toàn ở 80°C. Tác dụng của tinh dầu bạc hà kéo dài trong khoảng 2 năm, tuy nhiên nó sẽ bắt đầu bị giảm tác dụng sau 1 năm. Do đó, việc bảo quản ở nơi mát mẻ, tránh ánh nắng trực tiếp là điều phải lưu ý đối với tinh dầu bạc hà.

Tổng kết:

Tinh dầu bạc hà là một nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá với nhiều ứng dụng trong ngành thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và nước hoa. AROMA đã cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết về tinh dầu bạc hà, bao gồm: nguồn gốc, thành phần, công dụng, cách sử dụng và lưu ý. Với những thông tin này, bạn có thể sắm ngay một lọ tinh dầu bạc hà cho ngôi nhà của mình để tận hưởng những lợi ích tuyệt vời của loại tinh dầu này nhé!

Trên đây là những thông tin cơ bản về tinh dầu bạc hà và các ứng dụng của nó. Aroma luôn cung cấp tất cả các dòng phụ gia, gia vị tự nhiên, tinh dầu, hương liệu dùng trong thực phẩm và công nghiệp, đảm bảo chất lượng trong từng lô hàng.

Theo dõi website Aroma để biết thêm nhiều thông tin hữu ích về các sản phẩm khác và hãy liên hệ chúng tôi nếu bạn muốn biết thêm bất cứ thông tin nào nhé!

Đến với chúng tôi: